ensr

Sadizam u toplom domu

Izložba povodom 16 dana aktivizma u borbi protiv nasilja nad ženama 25.11. – 3.12.2014. Biblioteka Branko Miljković Bul. kralja Aleksandra 298

Činjenica, da je ženski rod, hiljadama godina, u svim delovima sveta, na različite načine bio omalovažavan, ugnjetavan i izrabljivan, osim svesti o položaju žene u društvu, tokom vekova, ne menja bitno njenu poziciju, sve do trenutka kada sama žena rešava da „stvar preuzme u svoje ruke“ i bar uzdrma, ukoliko ne uspe da sruši, predstavu o muškoj superiornosti, kao univerzalnom zakonu kulture.
Iako, u svojoj suštini, oba pola poseduju i karakteristike onog drugog, tj. u isti mah su i aktivna i pasivna, agresivna i poslušna, muževna i ženstvena, kroz istoriju, žene su, popuštajući, ili pak, bivajući naterane na popuštanje u svojoj moći, postale svedoci dobijanja odgovornosti primerenih svojim zadacima. Nasuprot tome, muškarci su mogli da prepuste slobodnoj volji svoje agresivne, dominirajuće i aktivne porive; toliko i do te mere da su prekršili ugovor o savezništvu sa sebi sličnim ženskim rodom.
Nije, dakle, začuđujuće što su žene jednog dana odlučile da muškarce podsete na zajedničku pripadnost čovečanstvu. Ophrvane pasivnošću, zamorene sopstvenom pokornošću, zatvorene u svoj status inferiornosti, žene su uvidele da bi potiskivanje jednog dobrog dela njihovih želja i ambicija moglo konačno da prestane. Ovo sticanje svesti kod zapadnjačkih žena, označilo je početak jednog novog rata koji je trajao vekovima, a rane koje je proizveo, još uvek nisu zaceljene.
Nažalost, još uvek smo svedoci surovosti i nasilja koje žene podnose, od svojih supružnika ili partnera, mnogo češće nego od nepoznatih muškaraca, iako i to nije isključeno. Seksualno nasilje nije samo privatna (lična) stvar žene. Ono je oduvek služilo kao sredstvo kontrole žena, čime je održavan društveni poredak zasnovan na neravnoteži moći između polova, privilegijama i dominaciji muškaraca. Seksualno nasilje je opšti naziv za brojne oblike seksualnog ponašanja za koje je karakteristično da se odvijaju bez pristanka, odnosno iznuđeni su primenom sile i/ili pretnje.
Žena je bila i ostaje nerešiva zagonetka, misterija koja uliva strah mnogim pripadnicima “jačeg” pola. Patrijarhalni model, iako deklarativno osuđivan i medijski „prokažen“, zapravo je, direktno ili indirektno, dominantni okvir unutar koga funkcioniše prosečna porodica, naročito na ovim prostorima. Takav odnos uslovljen je dugom tradicijom i normama koje sputavaju žensku slobodu pod najrazličitijim izgovorima.
Radovi Jane Stojaković, koji su, bilo da je reč o slikama, crtežima, video radovima, fotografijama ili instalacijama, usmereni na savremenog subjekta, identitet i kritiku društva, nezaobilazno tretiraju i problem (ženskog) tela, lepote i seksualnosti. Izložba pod nazivom „Sadizam u toplom domu“, koja obuhvata serijal fotografija S&M domaćica, eksperimentalni film Na putu za bračne vode i instalaciju Božje slovo, ukazuje na, još uvek snažno prisutan i, u nekim delovima sveta, zakonom podržan, patrijarhat, kao sistem polnog ugnjetavanja. Takođe, on je i odraz političkog sistema, koji je, u našim društvima, našao koren u određenoj teologiji. Zavisno od toga u kojoj je meri ta teologija bivala autoritativnija ili tolerantnija, poštujući ili ne pojedinca, patrijarhat je pokazivao, u toku istorije, različita lica, idući od onog najgoreg do podnošljivog. Muškarci koji su se u početku zalagali za rušenje ovakvog političkog sistema, zaustavljali bi se ispred praga seksa, jer, iako je većina njih i nastojala da se oslobodi političkog patrijarhata, po svaku cenu želela je da zadrži onaj porodični.
Junakinja fotografija je mlada žena, zavodljivog izgleda, koja, u kostimu francuske sobarice, obavlja kućne poslove. Pažljiviji pogled otkriva tragove udaraca, modrice, podlive i druge znake vidljivog nasilja, neuspešno prekrivene slojevima šminke. Reč je o sistematskom i dugotrajnom nasilju koje, na kraju, odluči da prekine, na jedini mogući način – ubistvom nasilnika.
Eksperimentalni film, Na putu za bračne vode, na duhovit i parodičan način prikazuje model tradicionalnog, poželjnog načina ponašanja, izgleda, uopšte svih radnji koje prate izbor i prosidbu buduće neveste. U okviru pravoslavnog patrijarhalnog modela, crkva igra izuzetno važnu ulogu, pa mladi par odlazi kod sveštenika po savet, nakon čega, u svojim glavama stvaraju prilično uznemirujuću sliku budućeg života, te rešavaju da zajednicu sklope u balonu, ni na nebu, ni na zemlji, gde ne vladaju ni božji, ni običajni zakoni.
Milica Stojaković

 

separator

Protetička tela

Od 11. do 21. septembra ove godine u galeriji Progres u Beogradu, održaće se izložba pod nazivom “Protetička tela” koja je nastavak izložbe „Nelagodnost u kulturi“, održane u galeriji O3one u aprilu ove godine.

Učesnici izložbe:

Jarrod Sanderson

Shikiko Aoyama

Vuk Vučković

Jelena Marković

Srđan Đile Marković

Vojislav Radovanović

Dragana Grujičić

Emilija Stojaković

Milica Ružičić

Nikola Kolja Božović

Nevena Prljić

Brankica Končarević

Davor Dukić

Igor Ajman

Marina Marković

Predrag Damjanović

Katarina Carmignani

Jana Stojaković

Marcella and The Forget me Nots

Marina Hoermanseder

Kustos Jana Stojaković

Protetička tela

Ova izložba bavi se problemima sa kojima se susreće savremeno društvo u postavljanju i zadovoljavanju esteskih kriterijuma u odnosu na ljudsko telo. To telo, kako žensko tako i muško, danas biva podvrgnuto različitim, mahom surovim intervencijama, u cilju zadovoljenja nametnutih socijalnih modela i rodnih uloga. Bildovanje, steroidi, plastična (estetska) hirurgija, uz najrazličitije protetičke dodatke, samo su na korak od androida, kiborga i robota …

Umetnici posve drugačijih senzibiliteta, generacija, nacionalnosti, okupljeni na konkursu ove izložbe, svedoci su, ne više modernog, savremenog, čak ni postmodernog sveta, već sveta koji je nužno živeti, promišljati u i kroz njega – istovremeno delovati; u ovom slučaju, reč je o umetničkim praksama, koje se od prethodnih razlikuju, možda najpre u “koraku dalje”, tj. granicama koje pomeraju.

Iako se mnogi od njih predstavljaju upravo kroz klasične forme/tehnike vizuelnih umetnosti (crtež, slika, skulptura), ali i onih savremenijih, kao što su video, performans, instalacija, u konkurs su uključeni i vrlo kompleksni projekti sastavljeni od mnoštva različitih komponenti, elemenata i tehnika…

Sada, kada je otvorena perspektiva “posttelesne”,”postbiološke” civilizacije, kada filozofija preuzima na sebe misiju vrednosno-smisaonog očuvanja tela, prožimajući telesnošću sve ćelije svog jezika, umetnost, u veku nakon tehnoloških prodora, iznosi kritički stav u odnosu na novi kriterijum plastičnosti, opipljivosti samih ideja.

Nauka o ljudskom telu, kao najvišem organu kosmičkog života i njegovim promenljivim duhovno-kulturnim značenjima, zajednički je predmet filozofije, fiziologije i umetnosti.

Fiziosofija se javlja kao disciplina koja proučava mudrost tela, njegova kosmička, kulturna, spiritualna misteriozna značenja, koja se razvijaju u ritualno-relignoznoj, društveno-radnoj, etičko-međuljudskoj i umetničko-simboličkoj praksi. Među osnovnim temama fiziosofije su pol, jelo, očišćenje, bol i bolest, lice i spoljašnost, organi čula, unutrašnji organi…

Tabui vezani za temu tela su u nauci (psihologiji), filozofiji i feminističkoj (rodnoj) teoriji kasnog dvadesetog veka tek načeti i otvoreni, delom razrađeni i teorijski “opričani”; no, zbog svoje neskrivene, “nepristojne”, izrazite telesnosti, još uvek predstavljaju “trn u oku” mnogih puritanaca, ali i izazov malobrojnim – umetnicima.

Teme, takođe prisutne na ovoj izložbi su teme želje i koitusa, dodira i dodirivanja, osvajanja tela spolja i iznutra, ulaženja u njegove dubine; opipljiv odnos tela prema samom sebi, samoočiščenje (anoreksija, bulimija, zavisnosti).

Samokažnjavanje tek je jedan od simboličkih činova “kazne”, odnosno kritike društva, koja je odavno ne samo potrošačko, već samopotrošno i skoro potrošeno. Mazohistički činovi zapravo su izraz seciranja POTREBA koje se nameću i koje sami i nesvesno proizvodimo, perverzno uživajući upravo u činu proizvodnje želje, odmosno potrebe…

Izložba obuhvata različite medije od slika, fotografija, video radova do skulptura.

Milica Stojaković

separator